Koalalar neden yaşam alanları gün geçtikçe azalmaktadır? (Ve benim İzmir’de kira ararken hissettiğim o tanıdık çaresizlik)
Önerdiğimiz İçerik: Koalalar neden tehlikelidir ?
İzmir’de 25 yaşında bir genç olarak hayatımın büyük kısmı iki şey arasında geçiyor: birincisi “bugün ne yesek?” ikincisi “bu şehirde nefes alacak bir yer kaldı mı?”. Koalaların durumunu öğrenince bir an durup düşündüm: Biz burada ev bulamıyoruz, onlar ormanda ağaç bulamıyor. Dünya genel bir “yaşam alanı daraltma kampanyasına” mı girdi acaba?
Asıl konuya dönersek, Koalalar neden yaşam alanları gün geçtikçe azalmaktadır? sorusu sadece biyolojik ya da çevresel bir mesele değil; aynı zamanda insanın doğayla olan ilişkisinin küçük ama ciddi bir özeti gibi. Ama ben bunu sana kuru bir ders gibi anlatmayacağım. Araya biraz Alsancak sokakları, biraz sabah işe geç kalma paniği, biraz da “ben bu hayatta ne yapıyorum?” düşüncesi karıştıracağım.
—
Koalaların hayatı: Bizim “ev bulma” sürecinin orman versiyonu
Koalalar deyince çoğumuzun aklına iki şey geliyor: uyuyan bir canlı ve sürekli “ağaçta takılan tembel arkadaş”. Ama işin gerçeği hiç öyle değil.
Koalalar aslında oldukça seçici canlılar. Her ağacı beğenmiyorlar. Evet, resmen “Bu ev güneş almıyor”, “mutfak küçük”, “komşular fazla gürültülü” diyen kiracı profili gibi yaşıyorlar.
Bir koala iç sesi düşün:
— “Eucalyptus yoksa ben yokum kardeşim.”
Bu kadar netler. Ama sorun şu: onların istediği ağaçlar azalıyor. Tıpkı benim İzmir’de uygun fiyatlı kiralık daire bulma şansım gibi…
—
Koalalar neden yaşam alanları gün geçtikçe azalmaktadır? Asıl sebep: İnsan faktörü
Şimdi dürüst olalım. Bu sorunun cevabında dramatik bir gizem yok. Ana karakter biziz.
1. Ormanların azalması
Koalaların yaşam alanı olan okaliptüs ormanları, insan faaliyetleri yüzünden giderek küçülüyor. Tarım, şehirleşme ve altyapı projeleri derken ormanlar “şantiye alanına hoş geldiniz” tabelasıyla karşılaşıyor.
İzmir’de sabah işe giderken gördüğüm inşaatlar aklıma geliyor:
— “Buraya ne yapılacak?”
— “Site.”
— “Başka?”
— “Bir site daha.”
Koalalar da ormanda muhtemelen aynı hissi yaşıyor:
“Buraya ne oldu?”
“Yol.”
“Peki ağaç?”
“Yok.”
—
2. Yangınlar: Koalaların en büyük kabusu
Avustralya’daki orman yangınları, koalalar için ciddi bir yaşam alanı kaybı anlamına geliyor. Ağaçlar yok oluyor, yiyecek azalıyor, yaşam alanı daralıyor.
Ben bunu düşününce İzmir yaz sıcağında güneş altında 10 dakika yürüyüp “ben eriyorum galiba” hissine kapıldığım anları hatırlıyorum. Ama koalalar için bu bir “10 dakika rahatsızlık” değil, doğrudan “evin yanması” durumu.
Bir koala hayal edelim:
— “Abi dün ev vardı burada?”
— “Vardı.”
— “Şimdi?”
— “Yok.”
Sohbet bitti.
—
3. İklim değişikliği ve ağaçların kalitesi
Koalalar sadece ağaç istiyor gibi görünüyor ama aslında mesele daha derin. İklim değişikliği okaliptüs ağaçlarının besin değerini bile etkiliyor. Yani var olan ağaçlar bile “eskisi gibi değil”.
Bu bana biraz şunu hatırlatıyor:
Eskiden 5 liraya aldığın tost artık “aynı tost ama aynı değil” hissi veriyor.
Koala açısından durum daha sert:
“Bu yaprak eskisi gibi değil, ben bunu yemem.”
Haklılar mı? Belki. Ama seçenek yok.
—
Şehirleşme: Betonların doğaya “biz geldik” demesi
Koalaların yaşam alanlarının azalmasının en net sebeplerinden biri şehirleşme. Ormanlar bölünüyor, yollar geçiyor, habitat parçalanıyor.
Bunu İzmir üzerinden düşünelim. Mesela bir gün uyanıyorsun ve mahalleye bir AVM yapılmış. Sonra bir tane daha. Sonra bir tane daha.
Koalalar için bu durum daha trajik:
— “Ben buraya ağaç dikmiştim.”
— “Artık yol var.”
— “Ama ben burada yaşıyordum.”
— “Artık yaşamıyorsun.”
Bitti.
—
Koalaların “özel beslenme” meselesi: Seçici olmanın bedeli
Koalalar sadece okaliptüs yaprağı yer. Başka alternatifleri yok. Bu hem güçlü bir uzmanlık hem de büyük bir kırılganlık.
İzmir’de sadece tek bir yemek yiyebileceğini düşün:
Sadece boyoz.
Her gün.
Sabah, öğle, akşam.
Bir noktadan sonra insanın psikolojisi bile “ben artık değişiklik istiyorum” der. Ama koalalarda bu seçenek bile yok. Çünkü “başka yaprak yok.”
—
Habitat daralması: Koalaların ev arkadaşı problemi
Yaşam alanı küçüldükçe koalalar daha küçük bölgelerde yaşamak zorunda kalıyor. Bu da stres, hastalık ve rekabeti artırıyor.
İzmir’de 3+1 evde 6 kişi yaşamak gibi düşün:
— “Bu koltuk benimdi.”
— “Hayır ben orada uyuyorum.”
— “Ağaçta sıra var mı?”
Koala versiyonu:
Evet, gerçekten “ağaçta sıra” diye bir şey oluşuyor.
—
İç sesim devrede: “Biz de çok farklı değiliz aslında”
Bazen bu konuları düşünürken iç sesim devreye giriyor:
“Sen de çok farklı değilsin.”
Haklı.
Koalalar yaşam alanı kaybediyor.
Biz de yaşam alanı bulamıyoruz.
Koalalar ağaç kaybediyor.
Biz de kira fiyatlarına bakıp hayat enerjisi kaybediyoruz.
Bir fark var sadece: onlar daha sessiz.
—
Koalalar neden yaşam alanları gün geçtikçe azalmaktadır? Sorunun görünmeyen zinciri
Aslında mesele tek bir şey değil. Zincirleme bir olaylar dizisi var:
Tarım genişlemesi
Ormanlar tarım alanına çevriliyor.
Altyapı projeleri
Yollar, köprüler, şehirler.
Doğal afetler
Yangınlar ve kuraklık.
Parçalanmış habitat
Büyük ormanlar küçük adacıklara dönüşüyor.
Bunu şöyle düşün:
Dev bir pastayı alıp minicik dilimlere bölmek gibi. Ama o pastayı paylaşanlar koalalar ve onların yaşamı.
—
İzmir benzetmesi: Koalalarla ortak noktamız sandığımızdan fazla
Bir gün Kordon’da yürürken şunu fark ettim: herkes bir yere yetişmeye çalışıyor ama kimse gerçekten “orada” değil.
Koalalar da biraz öyle aslında.
Ağaç var ama az.
Yemek var ama sınırlı.
Alan var ama dar.
Bir arkadaşım dedi ki:
— “Hayat çok hızlı.”
Ben de dedim:
— “Koalalar için hayat zaten yavaş ama alan yok.”
—
Gelecek: Koalalar ve biz nereye gidiyoruz?
Eğer bu gidişat değişmezse koalaların yaşam alanları daha da daralacak. Bu sadece onların değil, ekosistemin tamamının dengesiyle ilgili.
Ama burada moral bozmak değil mesele. Daha çok fark etmek.
Çünkü bazen en büyük sorunlar bağırmaz. Sessizce azalır.
Tıpkı sabah evden çıkarken “bugün iyi bir gün olacak” deyip sonra trafikle karşılaşmak gibi.
—
Fbist ekibi olarak “Koalalar neden yaşam alanları gün geçtikçe azalmaktadır” konusunu sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyduk. Sağlıklı ve mutlu günler!
Son düşünce: Bir koala olsaydım ne yapardım?
Bunu ciddi ciddi düşündüm.
Bir koala olsaydım muhtemelen şunu derdim:
— “Ben bu ağacı beğenmedim.”
Ama sonra seçenek olmadığını fark ederdim.
Ve belki de ilk defa şunu hissederdim:
Seçme lüksü yoksa, alışmak zorundasın.
Ama keşke alışmak zorunda kalmasaydık.